4691 ve 5746 Sayılı Kanunlarda 7346 Sayılı Kanun Yapılan Esnek Çalışmaya Yönelik Değişiklikler

Özet

Hatırlanacağı üzere 2021/Şubat ayında yayımlanan 7263 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri (TGB) Kanunu ile 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanunda esnek (Bölge/Merkez dışında) çalışmaya yönelik önemli düzenlemeler yapılmıştı. Ancak düzenlemelerdeki ifade şekilleri beraberinde bazı soru işaretlerine de neden olmuştu. Bu soru işaretlerini gidermeye yönelik olsa gerek 25 Aralık 2021 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan 7346 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile esnek çalışmayı düzenleyen ifadelerde bazı değişiklikler yapılmıştır.

Bu sirkülerimizde 4691 ve 5746 sayılı kanunlarda yapılan bu düzenlemeler özetlenmiştir.

1) 4691 Sayılı TGB Kanununda Yapılan Değişiklik:

Kanunla 4691 sayılı Kanunun gelir vergisi stopajı desteğine ilişkin düzenlemelerin yer aldığı Geçici 2. Maddesinin 3. fıkrası yeniden düzenlenmektedir. Düzenlemenin değişiklikten önceki ve sonraki şekilleri aşağıdaki gibidir.

Değişiklik Sonrası Düzenleme

Değişiklik Öncesi Düzenleme

Yönetici şirket, ücreti gelir vergisi stopajı teşvikinden yararlanan kişilerin Bölgede fiilen çalışıp çalışmadığını denetler. Ancak, Bölgede yer alan işletmelerde çalışan AR-GE ve tasarım personelinin bu Bölgelerde yürüttüğü projelerle doğrudan ilgili olmak şartıyla, proje kapsamındaki faaliyetlerin bir kısmının Bölge dışında yürütülmesinin zorunlu olduğu durumlarda Bölge dışındaki bu faaliyetlere ilişkin ücretlerinin yüzde yüzünü aşmamak şartıyla Cumhurbaşkanınca ayrı ayrı veya birlikte belirlenecek kısmı ile Bölgede yer alan işletmelerde çalışan AR-GE ve tasarım personelinin yüksek lisans yapanlar için bir buçuk yılı, doktora yapanlar için iki yılı geçmemek üzere Bölge dışında geçirdiği sürelere ilişkin ücretlerin yüzde yüzünü aşmamak şartıyla Cumhurbaşkanınca ayrı ayrı veya birlikte belirlenecek kısmı, gelir vergisi stopajı teşviki kapsamında değerlendirilir. Buna ilave olarak gelir vergisi stopajı teşviki kapsamında Bölgede çalışan personelin toplam sayısının veya teşvike konu edilen toplam çalışma sürelerinin yüzde yirmisini aşmamak kaydıyla bu fıkrada belirtilen durumlar haricinde Bölge dışında geçirilen süreler de gelir vergisi stopajı teşviki kapsamında değerlendirilir. Cumhurbaşkanı, yüzde yirmi olarak belirlenen bu oranı belirleyeceği bölgesel ve/veya sektörel alanlarda yüzde yetmiş beşe kadar artırmaya veya tekrar kanuni oranına kadar indirmeye yetkilidir. Bu kapsamda teşvikten yararlanılması için Bölge yönetici şirketinin onayının alınması ve Bakanlığın bilgilendirilmesi zorunludur. Yönetici şirketin onayı ile Bölge dışında geçirilen sürenin Bölgede yürütülen görevle ilgili olmadığının tespit edilmesi halinde, ziyaa uğratılan vergi ve buna ilişkin cezalardan ilgili işletme sorumludur.

Yönetici şirket, ücreti gelir vergisi istisnasından yararlanan kişilerin Bölgede fiilen çalışıp çalışmadığını denetler. Ancak, Bölgede yer alan işletmelerde çalışan AR-GE ve tasarım personelinin bu Bölgelerde yürüttüğü projelerle doğrudan ilgili olmak şartıyla, proje kapsamındaki faaliyetlerin bir kısmının Bölge dışında yürütülmesinin zorunlu olduğu durumlarda Bölge dışındaki bu faaliyetlere ilişkin ücretlerinin yüzde yüzünü aşmamak şartıyla Cumhurbaşkanınca ayrı ayrı veya birlikte belirlenecek kısmı ile Bölgede yer alan işletmelerde çalışan AR-GE ve tasarım personelinin yüksek lisans yapanlar için bir buçuk yılı, doktora yapanlar için iki yılı geçmemek üzere Bölge dışında geçirdiği sürelere ilişkin ücretlerin yüzde yüzünü aşmamak şartıyla Cumhurbaşkanınca ayrı ayrı veya birlikte belirlenecek kısmı, gelir vergisi stopajı teşviki kapsamında değerlendirilir. Buna ilave olarak Bölgede yer alan işletmelerde gelir vergisi stopajı teşvikine konu edilen toplam çalışma sürelerinin yüzde yirmisini aşmamak kaydıyla bu fıkrada belirtilen durumlar haricinde ilgili personelin Bölge dışında geçirdikleri süreler de gelir vergisi stopajı teşviki kapsamında değerlendirilir. Yüzde yirmi olarak belirlenen bu oran Cumhurbaşkanı tarafından yüzde elliye kadar artırılabilir.  Bu kapsamda teşvikten yararlanılması için Bölge yönetici şirketinin onayının alınması ve Bakanlığın bilgilendirilmesi zorunludur. Yönetici şirketin onayı ile Bölge dışında geçirilen sürenin Bölgede yürütülen görevle ilgili olmadığının tespit edilmesi halinde, ziyaa uğratılan vergi ve buna ilişkin cezalardan ilgili işletme sorumludur.

2021/Şubat ayında 7263 sayılı Kanunla yapılan düzenlemeyle Ccvid-19 salgının etkisiyle zorunlu olarak getirilen esnek çalışma uygulaması kalıcı hale getirilmişti. Bölgede çalışan bir AR-GE, tasarım ve destek personeli toplam çalışma süresinin yüzde yirmisini aşmamak kaydıyla Bölge dışında da geçirebilmesine olanak sağlanmıştı. Bölge dışında geçirilen süreler için de işveren gelir vergisi stopajı terkininden yararlanabilir hale getirilmiştir.

Üstelik bu kapsamda Bölge dışında geçirilen süreler; Bölgede yürütülen projeler kapsamındaki faaliyetlerin bir kısmının Bölge dışında yürütülmesinin zorunlu olduğu durumlar ile doktora ve yüksek lisans için Bölge dışındaki üniversitelerde geçirilen sürelerden bağımsız olarak değerlendirilecektir. Bir başka anlatımla toplam çalışma süresinin yüzde yirmisinin hesabında Bölgede yürütülen projeler kapsamındaki faaliyetlerin bir kısmının Bölge dışında yürütülmesinin zorunlu olduğu durumlar ile doktora ve yüksek lisans için Bölge dışındaki üniversitelerde geçirilen süreler dikkate alınmayacaktır.

2021/Şubat ayındaki düzenlemeden toplam çalışma süresinin yüzde yirmisini aşmamak koşulunda her bir personelin durumunun ayrı ayrı mı değerlendirileceği yoksa her bir personelin ayrı ayrı durumuna bakılmaksızın toplam çalışma süresine mi bakılacağı tam olarak anlaşılamadı. Bir başka anlatımla uygulamanın aşağıdakilerden hangisine göre yapılacağı konusunda tereddüt oluşmuş bulunmaktaydı.

a) Örneğin Ar-Ge personeli sayısı 100 olan bir işletmede, her bir personelin %20’yi aşıp aşmadığına bakılmaksızın 20 personelin tamamıyla bölge dışında çalıştırılması halinde bu 20 personelin tamamı için gelir vergisi stopaj teşvikinden yararlanılabilecek miydi?

b) Yoksa, %20 oranı her bir personel ve toplam çalışma süresi bazında ayrı ayrı test edilecekti? 

7346 sayılı Kanunla yapılan düzenleme ile bu müphem durumun büyük ölçüde açıklığa kavuşturulduğunu düşünmekteyiz. Yeni düzenlemeye göre; Bölgede çalışan personelin toplam sayısının veya teşvike konu edilen toplam çalışma sürelerinin yüzde yirmisini aşmamak kaydıyla Bölge dışında geçirilen süreler, dışarıda geçirilmesine izin verilen diğer durumlara ilave olarak, gelir vergisi stopajı teşvikinden yararlanabilecektir.

Örneğin toplam 100 Ar-Ge personeli çalıştıran ve bölge içindeki ve dışındaki (dışarıdaki zorunlu çalışmalar, doktora öğrencilerinin çalışmaları vb.) teşvike konu aylık toplam çalışma süresi toplamı 2.000 saat olan bir teknopark işletmesi;

a) Teşvike konu toplam çalışma süresinin %20’si olan 400 saati, veya

b) Bölgede çalışan personelin toplam sayısının %20’si olan 20 kişiyi geçmemek üzere,

bölge dışındaki çalışmalar içinde gelir vergisi stopaj teşvikinden yararlanabilecektir. Düzenlemenin bize göre açıklığa kavuşturduğu en önemli husus değerlendirmenin personel bazında değil teşvik kapsamında çalışan toplamı veya toplam çalışma süresi bazında yapılacağıdır. Buna göre yukarıdaki örnekte,

a) 400 saati geçmemek üzere Ar-Ge personelinin tamamı çalışma saatlerinin %100’nü bölge dışında gerçekleştirebileceklerdir.

b) Ya da 20 çalışan sayısını geçmemek üzere, toplam çalışma süresinin tamamı bölge dışında geçirilebilecektir.

Yine de konuya Maliye tebliğinin yön vereceği göz önünde bulundurulmalıdır.

Öte yandan değişiklikten önceki düzenlemede yüzde yirmi olarak belirlenen bu oranı Cumhurbaşkanı’nın yüzde elliye kadar artırma yetkisi bulunmaktaydı. Cumhurbaşkanı 17 Ekim 2021 tarihli Resmî Gazetede yayımlanan 4625 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile bu yetkisini kullanarak %20 oranını 31 Aralık 2022 tarihine kadar geçerli olmak üzere %50’ye yükseltmiştir. Buna göre; Teknoloji Geliştirme Bölgeleri ile Ar-Ge veya Tasarım Merkezlerinde çalışan personelin, gelir vergisi stopajı teşvikine konu edilen toplam çalışma sürelerine uygulanmak üzere söz konusu bölge ve merkezler dışında geçirdikleri süreler bakımından %20 olarak belirlenen oran, 31/12/2022 tarihine kadar %50 olarak uygulanabilir hale getirilmişti. 7346 sayılı Kanunla Cumhurbaşkanı bu oranı belirleyeceği bölgesel ve/veya sektörel alanlarda yüzde yetmiş beşe kadar artırmaya veya tekrar kanuni oranına kadar indirmeye yetkili kılınmıştır. Görüşümüz, Cumhurbaşkanı tarafından bu yetki çerçevesinde yeni bir oran belirlenmediği sürece %50 oranın geçerli olmaya devam edeceği yönündedir. Yani %20 olan yasal oranların %50 olarak uygulanmaya devam edeceği şeklindedir.

Öte yandan 2021-52 sayılı sirkülerimizde, “Büromuzun bu konudaki görüşü, %20 (31.12.2022 tarihine kadar %50) oranın personel bazında değil, gelir vergisi stopajı teşvikine konu edilen toplam çalışma süresinin bir oranı şeklinde hesaplanması gerektiği yönündedir.” şeklinde bir değerlendirmede bulunmuş ve konuyu bir örnekle açıklamıştık. 7346 sayılı Kanunla yapılan yukarıdaki değişikliğin, bu görüşümüzü destekler nitelikte olduğunu da sizlerle paylaşmaktan mutluluk duymaktayız.

2) 5746 Sayılı Ar-Ge Kanununda Yapılan Değişiklik:

Kanunla 5746 sayılı Kanunun gelir vergisi stopajı desteğine ilişkin düzenlemelerin yer aldığı Geçici 2. Maddesinin 3. fıkrası yeniden düzenlenmektedir. Düzenlemenin değişiklikten önceki ve sonraki şekilleri aşağıdaki gibidir.

Değişiklik Sonrası Düzenleme

Değişiklik Öncesi Düzenleme

Buna ilave olarak gelir vergisi stopajı teşviki kapsamında Ar-Ge veya tasarım merkezlerinde çalışan personelin toplam sayısının veya teşvike konu edilen toplam çalışma sürelerinin yüzde yirmisini aşmamak kaydıyla bu fıkrada belirtilen durumlar haricinde bu merkezler dışında geçirilen süreler de gelir vergisi stopajı teşviki kapsamında değerlendirilir. Cumhurbaşkanı, yüzde yirmi olarak belirlenen bu oranı belirleyeceği bölgesel ve/veya sektörel alanlarda yüzde yetmiş beşe kadar artırmaya veya tekrar kanuni oranına kadar indirmeye yetkilidir.”

Buna ilave olarak Ar-Ge veya tasarım merkezlerinde gelir vergisi stopajı teşvikine konu edilen toplam çalışma sürelerinin yüzde yirmisini aşmamak kaydıyla bu fıkrada belirtilen durumlar haricinde ilgili personelin bu merkezler dışında geçirdikleri süreler de gelir vergisi stopajı teşviki kapsamında değerlendirilir. Yüzde yirmi olarak belirlenen bu oran Cumhurbaşkanı tarafından yüzde elliye kadar artırılabilir.”

Kanunla 5746 sayılı Kanunda yapılan değişiklik, bir önceki bölümde 4691 sayılı Kanunda yapılan değişiklik ile paralellik taşımakta olduğundan ilave bir değerlendirme yapılmayacaktır. Düzenlemenin anlamı 4691 sayılı Kanunda yapılan değişiklik ile birebir aynıdır.

3) Yürürlük:

Yukarıda özetlenen değişiklikleri içeren Kanunun 20’nci ve 28’inci maddeleri 12.10.2021 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir. Diğer bir anlatımla bu düzenlemeler ile sağlanan uzaktan çalışmaya ilişkin teşviklerden 12 Ekim 2021 tarihinden itibaren yapılan çalışmalar için de yararlanılabilecektir.

Bu Sirkülerimize ilişkin görüş, öneri ve sorularınızı info@narcon.com.tr‘ye iletebilirsiniz.

Saygılarımızla.

NARCON YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş.

www.NARCON.com.tr

29-12-2021


Sirküleri İndirmek İçin Tıklayınız. Bu sayfa 95 kez okunmuştur.